Nhiễm khuẩn đường ruột: Dấu hiệu và cách phòng ngừa hiệu quả

Nhiễm khuẩn đường ruột có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi nào nhưng thường gặp hơn ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch yếu. Nhiều người có thể từng trải qua một lần trong đời với các triệu chứng khó chịu như đau bụng, đi ngoài, đầy hơi. Vậy nhiễm khuẩn đường ruột là gì, các dấu hiệu để nhận biết sớm và phương pháp chăm sóc, điều trị ra sao?

• Loạn khuẩn đường ruột là gì? Tại sao chúng ta lại hay mắc phải?
• Tại sao viêm đại tràng điều trị mãi vẫn không khỏi?
• Tiêu chảy cấp tính là gì: Nhận biết sớm và chăm sóc hiệu quả

Bài viết dưới đây của Dược phẩm Tuệ Tĩnh và PGS.TS.BS. TTUT.Nguyễn Quang Duật đưa ra những thông tin nhằm giúp bạn có cái nhìn tổng quan và chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa của bản thân.

Nguyên nhân nhiễm khuẩn đường ruột

Nhiễm khuẩn đường ruột, hay còn gọi là tiêu chảy nhiễm khuẩn hoặc nhiễm trùng đường ruột ở người lớn, là tình trạng viêm niêm mạc ruột do các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể. Tùy thuộc vào tác nhân, mức độ bệnh có thể từ nhẹ đến nghiêm trọng, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm liên quan đến bệnh tiêu hóa nếu không được xử lý đúng cách.

Các tác nhân chính

Đây là bệnh đường tiêu hóa do vi khuẩn và virus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy trên toàn cầu. Các tác nhân chủ yếu bao gồm:

• Vi khuẩn: Các loại như Salmonella có trong trứng, thịt gia cầm sống; Escherichia coli (E.coli) trong thực phẩm và nguồn nước bị ô nhiễm; hay Shigella và Campylobacter có thể gây ra tiêu chảy. Chúng tấn công niêm mạc ruột hoặc xâm nhập sâu vào thành ruột, gây tổn thương và dẫn đến các triệu chứng cấp tính.
• Virus: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ và người lớn. Phổ biến nhất là Norovirus và Rotavirus. Các loại virus này tấn công trực tiếp vào tế bào ruột, làm giảm khả năng hấp thu nước và chất dinh dưỡng, gây ra tình trạng nôn mửa và tiêu chảy.
• Ký sinh trùng: Các loại ký sinh trùng như Giardia lamblia hay Cryptosporidium thường lây qua nguồn nước và thực phẩm bẩn. Chúng bám vào thành ruột, gây rối loạn tiêu hóa khiến người bệnh suy nhược.
• Nấm: Mặc dù hiếm gặp ở người khỏe mạnh, nấm như Candida albicans có thể gây nhiễm trùng đường ruột ở những người suy giảm miễn dịch hoặc người sử dụng kháng sinh dài ngày.

Đối tượng có nguy cơ cao

• Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi: Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, cùng với thói quen mút tay, cho đồ vật vào miệng khiến trẻ dễ dàng tiếp xúc với mầm bệnh.
• Người cao tuổi: Hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch suy yếu theo thời gian, làm tăng nguy cơ mắc bệnh và khó phục hồi hơn.
• Người có hệ miễn dịch yếu: Bệnh nhân ung thư, người nhiễm HIV, hoặc người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch có khả năng đề kháng kém, dễ bị nhiễm trùng hơn.
• Người đi du lịch: Khi đến những vùng có điều kiện vệ sinh không đảm bảo, nguồn nước và thực phẩm dễ bị ô nhiễm.

Dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc tại nhà

Việc nhận biết các dấu hiệu sớm của nhiễm trùng đường ruột rất quan trọng để có thể xử lý kịp thời và đúng cách, tránh các biến chứng nghiêm trọng.

Các triệu chứng phổ biến

Khi bị nhiễm khuẩn đường ruột, người bệnh thường có các biểu hiện sau:

• Đau bụng quặn thắt: Đây là triệu chứng phổ biến và gây khó chịu nhất. Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, có thể là đau âm ỉ hoặc đau bụng dữ dội ở vùng bụng, đặc biệt là quanh rốn hoặc vùng bụng dưới.
• Tiêu chảy: Đây là dấu hiệu đặc trưng của tiêu chảy nhiễm khuẩn. Người bệnh đi ngoài nhiều lần trong ngày (hơn 3 lần), phân lỏng hoặc toàn nước. Trong một số trường hợp nặng, phân có thể lẫn máu hoặc chất nhầy, cho thấy niêm mạc ruột đã bị tổn thương.
• Buồn nôn và nôn: Cơ thể cố gắng loại bỏ các tác nhân gây hại, dẫn đến cảm giác buồn nôn và nôn mửa, khiến người bệnh mệt mỏi và mất nước.
• Sốt và mệt mỏi: Khi nhiễm trùng, cơ thể thường sốt từ nhẹ đến cao, kèm theo cảm giác mệt mỏi, uể oải.

Các biện pháp phòng ngừa đơn giản nhưng hiệu quả

• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Đây là biện pháp đơn giản nhưng có thể ngăn chặn sự lây lan của nhiều mầm bệnh.
• Vệ sinh thực phẩm: Luôn ăn các món đã được nấu chín kỹ và uống nước đun sôi. Cần cẩn trọng khi ăn uống ở những nơi không đảm bảo vệ sinh, đặc biệt là các món gỏi, sashimi, hoặc rau sống rửa không sạch.
• Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thực phẩm tươi sống cần được bảo quản riêng, không để chung với thực phẩm đã nấu chín. Thức ăn thừa cần được cất vào tủ lạnh ngay và hâm nóng lại kỹ trước khi dùng.
• Vệ sinh môi trường sống: Đảm bảo nguồn nước sạch, vệ sinh khu vực bếp nấu ăn và nhà vệ sinh định kỳ. Khi đi du lịch đến các vùng xa lạ, nên ưu tiên dùng nước đóng chai và hạn chế ăn các món ăn đường phố không đảm bảo.

Chăm sóc tại nhà và chế độ ăn uống

Khi các triệu chứng còn ở mức độ nhẹ, người bệnh hoàn toàn có thể tự chăm sóc tại nhà để hỗ trợ phục hồi sức khỏe. Đây là giai đoạn then chốt để ngăn chặn tình trạng trở nặng và giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại cân bằng. Việc chăm sóc đúng cách không chỉ giúp giảm các triệu chứng khó chịu mà còn tạo điều kiện tốt nhất cho hệ tiêu hóa phục hồi.

• Ưu tiên bù nước và điện giải: Người bệnh nên uống dung dịch oresol, nước dừa tươi, hoặc các loại nước trái cây pha loãng như nước ép ổi loãng vì ổi chứa tanin giúp làm se niêm mạc ruột. Cần uống từng ngụm nhỏ, liên tục thay vì uống ồ ạt để cơ thể hấp thu tốt hơn, tránh gây nôn.
• Chế độ ăn mềm và dễ tiêu hóa: Trong 1-2 ngày đầu, nên ăn các món lỏng như cháo trắng nấu với một chút muối, súp rau củ hoặc canh. Khi triệu chứng thuyên giảm, dần chuyển sang cơm nát, bánh mì nướng. Nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày, mỗi bữa chỉ ăn một lượng vừa phải để đường ruột có thời gian nghỉ ngơi.
• Nghỉ ngơi và phục hồi: Hạn chế các hoạt động thể chất nặng, nghỉ ngơi trên giường để cơ thể tập trung năng lượng chống lại nhiễm trùng và phục hồi các tổn thương ở ruột.

Vai trò của hệ vi sinh vật đường ruột

Một điểm đáng chú ý trong việc phòng ngừa và phục hồi nhiễm trùng đường ruột là vai trò của hệ vi sinh vật đường ruột. Một hệ vi sinh vật khỏe mạnh với nhiều lợi khuẩn sẽ tạo ra một hàng rào bảo vệ vững chắc chống lại các vi khuẩn gây hại.

Lợi khuẩn cạnh tranh không gian sống và nguồn thức ăn với vi khuẩn gây bệnh, đồng thời sản sinh các chất có lợi giúp tăng cường chức năng miễn dịch của ruột. Do đó, việc duy trì một hệ vi sinh vật cân bằng bằng cách bổ sung chất xơ như rau xanh, hoa quả và bổ sung lợi khuẩn (probiotic) từ sữa chua, các loại thực phẩm lên men cũng là một cách hiệu quả để phòng ngừa bệnh.

Đặc biệt, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Kháng sinh có thể tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi, làm nặng thêm tình trạng loạn khuẩn ruột và khiến việc điều trị sau này trở nên khó khăn hơn.

Hỗ trợ tiêu hóa từ thảo dược: IBS Tuệ Tĩnh

IBS Tuệ Tĩnh là một trong những sản phẩm được biết đến rộng rãi nhờ công dụng hỗ trợ hiệu quả các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như đau bụng, đầy bụng và đi ngoài thất thường. Sản phẩm được bào chế dựa trên các thành phần thảo dược quý như Rễ Bạch truật và Bạch thược, hai vị thuốc chủ chốt trong y học cổ truyền giúp làm dịu cơn co thắt, giảm đau và hỗ trợ cầm đi ngoài. IBS Tuệ Tĩnh hỗ trợ những người đang gặp các vấn đề về đại tràng, bao gồm viêm đại tràng và hội chứng ruột kích thích.

Điểm nổi bật của IBS Tuệ Tĩnh chính là sự tiện lợi và hiệu quả. Sản phẩm được đóng gói nhỏ gọn, rất thuận tiện để mang theo khi đi làm, đi học hay đi du lịch. Đối với những người bận rộn, không có nhiều thời gian, viên uống nhỏ gọn này là một cứu cánh đáng giá. Sản phẩm không chỉ giúp cải thiện các triệu chứng khó chịu mà còn giúp người bệnh duy trì được sự ổn định của hệ tiêu hóa, giảm thiểu các đợt tái phát, mang lại sự thoải mái và tự tin trong cuộc sống hàng ngày.

Từ việc nhận biết sớm các triệu chứng đến việc áp dụng chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học, mọi hành động đều góp phần quan trọng vào việc phục hồi sức khỏe đường ruột. Nếu tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột trở nên nghiêm trọng, người bệnh nên tìm đến các chuyên gia y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Liên hệ hotline Dược phẩm Tuệ Tĩnh 1800 2295 (Miễn cước) hoặc đặt lịch khám tại Phòng khám YHCT Tuệ Tĩnh Đường TẠI ĐÂY để nhận tư vấn chuyên sâu và tận tâm nhất cho sức khỏe của bạn và gia đình.