Carbohydrate có phải là đường và có công dụng gì?

Carbohydrate là một trong ba nhóm chất đa lượng, vai trò cung cấp năng lượng cho mọi hoạt động cơ thể. Nhưng nhiều người vẫn nhầm lẫn về carbohydrate và đường là một. Vậy thực chất carbohydrate có phải là đường không? Việc tiêu thụ carbohydrate có tác dụng gì đối với sức khỏe con người?

• Đường trong trái cây có tốt không, nên bổ sung bao nhiêu?
• 5 thực phẩm đầy hơi, chướng bụng cần tránh
• Chế độ ăn BRAT là gì? Lợi ích gì cho người bị tiêu chảy?

Bài viết dưới đây, cố vấn Dược phẩm Tuệ Tĩnh PGS TS BS Phạm Hồng Vân sẽ giải đáp chi tiết các thông tin này.

Carbohydrate là gì?

Carbohydrate (chất bột đường) là những phân tử được cấu tạo từ ba nguyên tố chính: carbon, hydro và oxy. Cùng với protein (chất đạm) và lipid (chất béo), đây là một trong ba nguồn cung cấp calo chủ yếu cho cơ thể.

Đường là một dạng của carbohydrate, nhưng không phải tất cả carbohydrate đều là đường. Trong tự nhiên và trong các loại thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày, carbohydrate tồn tại dưới ba hình thức chính:

• Đường: Đường tự nhiên trong các loại thực phẩm như trái cây, sữa, hoặc do con người sản xuất như đường tinh luyện (đường kính trắng, đường mía).
• Tinh bột: Tinh bột có nhiều trong các loại ngũ cốc (gạo, lúa mì, yến mạch) và các loại củ (khoai tây, khoai lang). Khi vào hệ tiêu hóa phải mất thời gian để bẻ gãy các liên kết này thành đường đơn trước khi hấp thu vào máu.
• Chất xơ: Có nhiều trong rau xanh, vỏ trái cây, các loại hạt. Men tiêu hóa không thể phân giải được chất xơ. Do đó, chất xơ không cung cấp năng lượng trực tiếp nhưng lại đóng vai trò sống còn đối với hệ tiêu hóa.

Phân loại carbohydrate: Đơn giản và Phức tạp

Dựa trên cấu trúc hóa học và tốc độ cơ thể tiêu hóa, hấp thu thì có thể chia carbohydrate thành hai nhóm chính:

Carbohydrate đơn giản

Nhóm này bao gồm các loại đường chỉ có một hoặc hai phân tử (monosaccharide và disaccharide). Do cấu trúc rất ngắn, hệ tiêu hóa gần như không phải làm việc nhiều để xử lý. Chúng nhanh chóng thẩm thấu qua niêm mạc ruột và đi thẳng vào máu, làm lượng đường trong máu tăng lên đột ngột.

Có nhiều trong mật ong, kẹo, nước ngọt có ga, bánh ngọt và các loại siro. Mặc dù đường tự nhiên trong trái cây và sữa cũng thuộc nhóm đơn giản, nhưng chúng đi kèm với các vitamin và khoáng chất có lợi.

Carbohydrate phức tạp

Nhóm này bao gồm tinh bột và chất xơ, có cấu trúc chuỗi phân tử dài và phức tạp (polysaccharide). Để chuyển hóa thành năng lượng, hệ tiêu hóa phải hoạt động liên tục để cắt đứt từng mắt xích trong chuỗi phân tử. Quá trình này diễn ra chậm rãi, giúp lượng đường giải phóng vào máu một cách từ từ và ổn định. Các thực phẩm bao gồm: gạo lứt, yến mạch nguyên cám, bánh mì đen, các loại đậu đỗ và rau củ quả chứa nhiều chất xơ.

Carbohydrate có tác dụng gì đối với cơ thể?

Carbohydrate là một chất dinh dưỡng đem lại nhiều tác dụng tốt cho cơ thể như:

Hỗ trợ tiêu hóa

Chất xơ không hòa tan giúp tăng thể tích phân, kích thích nhu động ruột, từ đó ngăn ngừa hiệu quả tình trạng táo bón. Trong khi đó, chất xơ hòa tan lại là nguồn thức ăn lý tưởng cho các vi khuẩn có lợi sống trong ruột già. Hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh không chỉ giúp tiêu hóa thức ăn tốt hơn mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể.

Bảo vệ khối lượng cơ bắp

Nếu cơ thể không được cung cấp đủ carbohydrate để tạo ra năng lượng, nó sẽ buộc phải tìm kiếm nguồn nhiên liệu thay thế. Lúc này, cơ thể sẽ phân giải protein từ chính các mô cơ bắp để chuyển hóa thành glucose. Quá trình này về lâu dài sẽ làm teo cơ, giảm khối lượng cơ nạc và làm suy yếu hệ vận động. Việc ăn đủ lượng carbohydrate mỗi ngày sẽ giúp duy trì lượng protein nhất định.

Cung cấp năng lượng

Thông qua quá trình tiêu hóa, chất bột đường được phân giải thành glucose. Glucose sẽ tham gia vào quá trình hô hấp tế bào để tạo ra ATP – phân tử mang năng lượng trực tiếp cho mọi hoạt động, từ việc hít thở, tim đập cho đến các hoạt động thể chất cường độ cao. Một gram carbohydrate cung cấp khoảng 4 calo cho cơ thể.

Cách lựa chọn và sử dụng carb lành mạnh

Để tận dụng tối đa lợi ích và hạn chế các nguy cơ liên quan đến bệnh tiêu hóa có thể xảy ra, sau đây là một số nguyên tắc khi lựa chọn thực phẩm:

• Thực phẩm nguyên cám: Thay thế dần các loại tinh bột tinh chế (gạo trắng, bánh mì trắng) bằng các loại ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, yến mạch, bánh mì đen). Nhóm thực phẩm này chứa nhiều vitamin nhóm B và chất xơ, giúp ổn định đường huyết và tạo cảm giác no lâu.
• Sử dụng trái cây tươi: Thay vì uống nước ép (đã bị loại bỏ chất xơ và chỉ còn lại đường), việc ăn trái cây nguyên quả sẽ cung cấp lượng carbohydrate tự nhiên đi kèm với chất xơ, giúp quá trình hấp thu đường diễn ra chậm rãi và an toàn hơn.
• Các loại đậu đỗ: Đậu đen, đậu đỏ, đậu gà, đậu lăng là nguồn cung cấp carbohydrate phức tạp vô cùng chất lượng, đồng thời cung cấp thêm một lượng lớn protein thực vật rất tốt cho sức khỏe tim mạch.
• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn: Nên cắt giảm tối đa các loại thực phẩm đóng hộp, bánh kẹo, nước ngọt có ga chứa nhiều đường bổ sung (như siro ngô hàm lượng fructose cao, đường tinh luyện).

Để duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và phòng ngừa các đợt bùng phát của hội chứng ruột kích thích, việc chăm sóc đúng cách hệ tiêu hóa hàng ngày là yếu tố cần thiết. IBS Tuệ Tĩnh là sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa, an toàn, lành tính nhờ nguồn gốc thảo dược tự nhiên. Sản phẩm hỗ trợ cải thiện tình trạng đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy nhiều lần do việm đại tràng. Hỗ trợ cải thiện hệ tiêu hóa khỏe mạnh, hạn chế tình trạng tái lại đi ngoài nhiều lần do đại tràng yếu.

IBS Tuệ Tĩnh phù hợp cho những người thường xuyên bị đầy hơi, đau bụng hoặc đi ngoài lỏng. Người gặp vấn đề về đại tràng, rối loạn tiêu hóa. Liều dùng đơn giản với 2 viên mỗi lần, ngày 2 lần sẽ hỗ trợ sản phẩm phát huy tối đa công dụng trong việc cải thiện tình trạng rối loạn tiêu hóa và nâng cao sức khỏe tổng thể của đường ruột.

Đường chỉ là một phần của carbohydrate, và carbohydrate là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu để duy trì sự sống và hoạt động của mọi hệ cơ quan, đặc biệt là não bộ. Việc ưu tiên sử dụng carbohydrate phức tạp, giàu chất xơ và hạn chế tối đa các loại đường tinh luyện chính là giải pháp dinh dưỡng giúp duy trì một cơ thể khỏe mạnh, tràn đầy năng lượng và ngăn ngừa các bệnh lý rối loạn chuyển hóa.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.