Hội chứng ngưng thở khi ngủ là gì? Dấu hiệu nhận biết

Hội chứng ngưng thở khi ngủ là tình trạng người bệnh bị ngừng thở tạm thời hoặc thở rất nông lặp đi lặp lại trong lúc ngủ. Mỗi lần như vậy, cơ thể có thể bị thiếu oxy trong thời gian ngắn, khiến giấc ngủ bị gián đoạn dù người bệnh không phải lúc nào cũng nhận ra.

Cố vấn chuyên môn PGS. Nguyễn Quang Duật – Trưởng khoa Tiêu hóa Bệnh viện Việt Pháp, Ủy viên Thường vụ Ban chấp hành Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam.

• Buồn ngủ vào ban ngày: Nguyên nhân, cách khắc phục
• Nằm ngửa khi ngủ có tốt không? Lưu ý khi nằm ngủ
• Bị mất ngủ nên làm gì? Biện pháp cải thiện giấc ngủ đơn giản

Hội chứng ngưng thở khi ngủ là gì?

Hội chứng ngưng thở khi ngủ là một dạng rối loạn giấc ngủ, trong đó quá trình hô hấp bị gián đoạn nhiều lần khi ngủ. Người bệnh có thể ngừng thở trong vài giây, sau đó thở lại bằng một tiếng hít mạnh, tiếng khịt, tiếng nghẹn hoặc cử động giật mình.

Điểm đáng chú ý là người bệnh thường không nhớ rõ các lần ngừng thở này. Họ chỉ thấy sáng dậy mệt, đau đầu, khô miệng, buồn ngủ nhiều hoặc không tỉnh táo dù đã ngủ đủ giờ. Người phát hiện ra vấn đề thường là vợ, chồng hoặc người ngủ cùng phòng.

Có nhiều dạng ngưng thở khi ngủ, nhưng thường gặp nhất là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Tình trạng này xảy ra khi đường thở trên bị hẹp hoặc bị chặn tạm thời trong lúc ngủ, khiến không khí khó đi qua bình thường.

Vì sao cơ thể bị ngừng thở tạm thời?

Khi ngủ, các cơ trong cơ thể được thư giãn, bao gồm cả cơ vùng lưỡi, họng và khẩu cái mềm. Ở người có đường thở hẹp sẵn hoặc mô mềm vùng họng dễ chùng xuống, luồng khí đi qua có thể bị cản trở. Ban đầu, sự cản trở này gây tiếng ngáy. Nếu đường thở bị chặn nhiều hơn, hơi thở có thể tạm dừng.

Lúc đó, não nhận biết cơ thể đang thiếu oxy và đánh thức người bệnh trong thời gian rất ngắn để thở trở lại. Những lần thức giấc ngắn này có thể xảy ra nhiều lần trong đêm, làm giấc ngủ bị vỡ vụn. Người bệnh tưởng mình ngủ đủ, nhưng thực chất cơ thể không được nghỉ ngơi sâu.

Dấu hiệu nhận biết hội chứng ngưng thở

Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là ngủ ngáy to, đặc biệt là tiếng ngáy không đều, lúc to lúc nhỏ, có khoảng ngừng rồi thở mạnh trở lại. Một số người có tiếng thở như bị nghẹn, sặc hoặc hổn hển trong đêm.

Ban ngày, người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ, khó tập trung hoặc dễ cáu gắt. Có người ngủ gật khi xem tivi, ngồi làm việc, học tập hoặc thậm chí khi lái xe đường dài.

Ngoài ra, hội chứng ngưng thở khi ngủ còn có thể gây đau đầu buổi sáng, khô miệng khi thức dậy, giảm trí nhớ, giảm hiệu suất làm việc, mất ngủ tiểu đêm nhiều lần hoặc cảm giác ngủ mãi không hồi phục. Ở nam giới, tình trạng này đôi khi đi kèm giảm ham muốn hoặc rối loạn chức năng sinh lý.

Hội chứng ngưng thở có nguy hiểm không?

Hội chứng ngưng thở khi ngủ không nên xem nhẹ, đặc biệt khi tình trạng kéo dài. Mỗi lần ngừng thở có thể làm nồng độ oxy trong máu giảm, khiến tim và não phải chịu áp lực nhiều hơn. Nếu lặp lại thường xuyên qua nhiều đêm, cơ thể dễ rơi vào trạng thái căng thẳng âm thầm.

Người bệnh có thể mệt mỏi, giảm tập trung, làm việc kém hiệu quả và tăng nguy cơ tai nạn do buồn ngủ ban ngày. Về lâu dài, ngưng thở khi ngủ có thể liên quan đến tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, bệnh tim mạch, đột quỵ và rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên, người đọc không nên tự hoang mang khi chỉ có triệu chứng ngáy nhẹ. Không phải ai ngủ ngáy cũng bị ngưng thở khi ngủ.

Làm sao để biết có bị ngưng thở khi ngủ?

Việc chẩn đoán hội chứng ngưng thở khi ngủ không thể chỉ dựa vào cảm giác chủ quan. Bác sĩ thường sẽ hỏi về triệu chứng, thói quen ngủ, mức độ buồn ngủ ban ngày, bệnh lý mất ngủ hoặc bệnh lý khác đi kèm và thông tin từ người ngủ cùng.

Trong nhiều trường hợp, người bệnh cần được đo giấc ngủ. Đây là phương pháp theo dõi các chỉ số như nhịp thở, nồng độ oxy máu, nhịp tim, cử động cơ thể và mức độ gián đoạn giấc ngủ. Từ đó xác định có ngưng thở khi ngủ hay không, mức độ nhẹ, trung bình hay nặng, từ đó lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

Ai dễ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ?

Người thừa cân, béo phì là nhóm có nguy cơ cao vì mô mỡ quanh cổ có thể làm đường thở hẹp hơn. Tuy nhiên, người gầy vẫn có thể mắc nếu có cấu trúc đường thở bất thường, hàm nhỏ, lưỡi lớn, amidan to, vách ngăn mũi lệch hoặc viêm mũi xoang kéo dài.

Nam giới thường gặp tình trạng này nhiều hơn nữ giới, nhưng phụ nữ sau mãn kinh cũng có nguy cơ tăng. Tuổi càng cao, trương lực cơ vùng họng có thể giảm, khiến đường thở dễ xẹp hơn khi ngủ.

Một số yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ như uống rượu bia trước khi ngủ, hút thuốc lá, dùng thuốc an thần, thường xuyên nghẹt mũi, nằm ngửa khi ngủ hoặc có tiền sử gia đình bị ngưng thở khi ngủ.

Cách cải thiện tại nhà khi ngủ

Với trường hợp nhẹ hoặc người có yếu tố nguy cơ, thay đổi lối sống có thể giúp giảm triệu chứng.

• Người hay ngáy hoặc khó thở khi nằm ngửa có thể thử nằm nghiêng. Tư thế này giúp hạn chế việc lưỡi và mô mềm vùng họng ngả ra sau. Có thể dùng gối ôm hoặc gối chặn sau lưng để giữ tư thế nghiêng ổn định hơn.
• Nếu thừa cân, nên giảm cân từ từ bằng ăn uống hợp lý và vận động đều đặn. Giảm áp lực quanh vùng cổ có thể giúp đường thở thông thoáng hơn khi ngủ.
• Nên hạn chế rượu bia, đặc biệt trong vài giờ trước khi ngủ. Rượu làm cơ vùng họng thư giãn quá mức, khiến đường thở dễ bị hẹp. Người hút thuốc cũng nên giảm và tiến tới bỏ thuốc vì khói thuốc có thể gây kích ứng, viêm và phù nề đường hô hấp.

Bên cạnh đó, nếu thường xuyên nghẹt mũi, cần xử lý nguyên nhân như viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc môi trường ngủ nhiều bụi. Khi mũi thông thoáng, hơi thở khi ngủ cũng dễ chịu hơn.

Điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ như thế nào?

Tùy mức độ bệnh, có thể chỉ định nhiều phương pháp khác nhau. Với trường hợp ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn mức độ trung bình đến nặng, máy hỗ trợ thở áp lực dương khi ngủ thường là một phương pháp quan trọng. Máy giúp đưa luồng khí ổn định vào đường thở, hạn chế tình trạng đường thở bị xẹp trong lúc ngủ.

Một số người có thể được chỉ định dụng cụ đeo trong miệng để điều chỉnh vị trí hàm hoặc lưỡi khi ngủ. Phương pháp này thường cần được đánh giá và thực hiện bởi chuyên gia phù hợp.

Nếu nguyên nhân liên quan đến amidan quá lớn, bất thường cấu trúc mũi họng hoặc tắc nghẽn rõ ràng, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị tai mũi họng hoặc phẫu thuật trong một số trường hợp. Mục tiêu là giúp đường thở thông thoáng hơn, cải thiện giấc ngủ và giảm nguy cơ biến chứng.

Hội chứng ngưng thở khi ngủ là tình trạng hơi thở bị gián đoạn nhiều lần trong lúc ngủ, thường biểu hiện qua ngủ ngáy to, ngưng thở tạm thời, thở hổn hển, buồn ngủ ban ngày và mệt mỏi kéo dài. Việc kiểm tra sớm sẽ giúp tìm đúng nguyên nhân và lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.