Thói quen ăn uống mùa hè nào tốt cho hệ tiêu hóa?

Mùa hè thường khiến cách ăn uống thay đổi rõ rệt. Nhiều người uống nước lạnh thường xuyên hơn, ăn nhiều trái cây, dùng các món giải nhiệt, đi ăn ngoài hoặc thay đổi giờ giấc vì những chuyến du lịch. Đây cũng là thời điểm nhiệt độ môi trường cao, thực phẩm dễ hư hỏng nếu chế biến và bảo quản không đúng cách. Việc xây dựng thói quen ăn uống mùa hè hợp lý là điều cần thiết.

Cố vấn chuyên môn Dược phẩm Tuệ Tĩnh, TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương – Chủ nhiệm khoa Lão Bệnh viện Y học cổ truyền Quân đội Trung Ương.

• Nhu động ruột là gì? Vai trò hoạt động trong đường tiêu hóa?
• Phân biệt phân sống và tiêu chảy: Dấu hiệu và nguyên nhân
• Stress gây đau dạ dày: Tại sao càng lo lắng lại càng đau bụng?

Vì sao mùa hè dễ làm thói quen thay đổi?

Nhiệt độ tăng, cơ thể tiết nhiều mồ hôi hơn để điều hòa thân nhiệt. Nếu hoạt động ngoài trời hoặc làm việc trong môi trường nóng, lượng nước mất qua mồ hôi còn cao hơn. Khi không được bù đủ dịch, cơ thể có thể khát nhiều, mệt mỏi, chóng mặt, tiểu ít. Thiếu nước cũng có thể làm phân trở nên khô hơn, đặc biệt ở người vốn có xu hướng táo bón.

Một số người ngại ăn cơm hoặc món nóng, từ đó chuyển sang trái cây, đồ uống lạnh hay thức ăn nhanh. Nếu kéo dài, bữa ăn có thể thiếu cân đối. Ngược lại, bỏ bữa ban ngày rồi ăn quá nhiều vào buổi tối cũng dễ gây đầy bụng, khó tiêu.

Một vấn đề khác là an toàn thực phẩm. Vi sinh vật có thể phát triển nhanh khi thức ăn được để ở nhiệt độ không phù hợp. Thực phẩm chứa thịt, trứng, sữa, hải sản hoặc món đã nấu chín nếu để ngoài quá lâu có thể gây rối loạn tiêu hóa dù mùi vị chưa thay đổi rõ.

Những thói quen ăn uống mùa hè nên duy trì

Một chế độ ăn hợp lý trong mùa hè không cần quá khác so với những thời điểm khác trong năm. Tuy nhiên, một số thói quen nên được ưu tiên để vừa bảo đảm dinh dưỡng, vừa giúp cơ thể thích nghi tốt với thời tiết nóng.

Uống nước đều trong ngày

Thay vì đợi khát nhiều mới uống, có thể chia lượng nước thành nhiều lần trong ngày, đặc biệt trước và sau khi hoạt động ngoài trời. Rau, trái cây, canh và các món chứa nhiều nước cũng góp phần bổ sung dịch.

Không nên dùng nước ngọt, trà sữa hoặc đồ uống nhiều đường để thay hoàn toàn nước lọc. Người có bệnh tim, thận hoặc đang được yêu cầu hạn chế lượng dịch nên uống theo hướng dẫn riêng.

Không bỏ bữa rồi ăn bù

Cảm giác nóng nực có thể khiến nhiều người giảm ngon miệng. Tuy nhiên, bỏ bữa rồi ăn quá nhiều vào tối muộn dễ khiến dạ dày phải xử lý lượng thức ăn lớn trong thời gian ngắn. Nếu không muốn ăn một bữa quá đầy, có thể chia khẩu phần vừa phải nhưng vẫn bảo đảm tinh bột, chất đạm, rau và chất béo phù hợp.

Tăng rau và trái cây

Rau và trái cây cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nước. Tuy nhiên, tăng chất xơ quá nhanh ở người vốn ăn ít rau có thể làm đầy hơi hoặc chướng bụng. Nên tăng từ từ và lựa chọn nhiều loại rau quả khác nhau.

Ưu tiên món mới chế biến và bảo quản đúng cách

Đồ ăn được nấu chín và dùng trong thời gian phù hợp thường dễ kiểm soát an toàn hơn món đã để ngoài lâu.

• Thức ăn thừa nên được làm lạnh sớm và làm nóng lại phù hợp trước khi ăn.
• Thịt, cá hoặc hải sản sống cần được tách khỏi món đã nấu chín để hạn chế nhiễm chéo.
• Rau sống và trái cây ăn trực tiếp cần được rửa bằng nguồn nước an toàn.
• Không nên chỉ dựa vào màu sắc hay mùi để kết luận thực phẩm còn an toàn.

Thói quen giải nhiệt nhưng bụng vẫn khó chịu

Mùa hè thường xuất hiện nhiều lời khuyên ăn uống dựa trên kinh nghiệm truyền miệng. Một số cách không nhất thiết gây hại cho tất cả mọi người, nhưng nếu áp dụng quá mức có thể làm bữa ăn mất cân đối hoặc tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa.

Uống quá nhiều nước lạnh

Không có cơ sở để cho rằng nước lạnh tự nó gây viêm dạ dày. Tuy nhiên, một số người có thể cảm thấy đau quặn hoặc khó chịu nếu uống lượng lớn đồ quá lạnh quá nhanh. Nhiệt độ nước nên được lựa chọn theo cảm giác dễ chịu, còn quan trọng hơn vẫn là uống đủ và đều.

Uống nhiều đồ có đường

Nước ngọt lạnh có thể tạo cảm giác giải khát tức thời nhưng không nên trở thành thói quen cả ngày. Lượng đường cao làm tăng năng lượng nạp vào, trong khi đồ uống có gas có thể khiến một số người đầy hơi hơn.

Ăn nhiều đồ sống hoặc tái

Thịt, cá, hải sản và trứng chưa được nấu chín kỹ có thể mang vi sinh vật gây bệnh tiêu hóa. Nguy cơ còn tăng nếu thực phẩm được vận chuyển hoặc bảo quản ở nhiệt độ không phù hợp.

Để thức ăn ngoài bàn quá lâu

Trong các buổi liên hoan mùa hè, thức ăn có thể bị để ở nhiệt độ phòng nhiều giờ. Với thời tiết nóng, thực phẩm dễ hỏng cần được bảo quản lạnh sớm. Nếu không rõ món ăn đã để ngoài bao lâu hoặc điều kiện bảo quản có phù hợp hay không, không nên chỉ nếm thử để đánh giá độ an toàn.

Ăn quá nhiều món lạ trong cùng một bữa

Du lịch là cơ hội thử món mới, nhưng ăn quá nhiều thực phẩm lạ, nhiều dầu mỡ hoặc nhiều gia vị trong một lần có thể khiến hệ tiêu hóa khó chịu, đặc biệt ở người có đường ruột nhạy cảm. Nên thử lượng vừa phải để cơ thể có thời gian thích nghi.

Ăn uống du lịch cần chú ý gì?

Những chuyến đi xa thường làm thay đổi giờ ăn, nơi ăn và cách bảo quản thực phẩm. Vì vậy, đây là thời điểm các thói quen ăn uống mùa hè cần được chú ý hơn bình thường.

Nếu mang thức ăn theo

Các món dễ hỏng nên được giữ lạnh bằng thùng cách nhiệt, túi lạnh hoặc đá gel. Thực phẩm sống cần được đóng kín và tách khỏi thức ăn chín. Không nên để thịt, sữa, trứng, hải sản hoặc món đã nấu chín trong cốp xe nóng trong thời gian dài.

Khi ăn ở hàng quán

Nên ưu tiên nơi chế biến sạch, món được nấu chín và phục vụ khi còn nóng. Nước uống và đá viên cũng cần có nguồn gốc an toàn. Với trái cây, quả nguyên vỏ thường dễ kiểm soát vệ sinh hơn các khay trái cây đã cắt sẵn nếu không rõ cách bảo quản.

Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm

Nếu một số món thường gây đầy bụng, tiêu chảy hoặc đau bụng, không nên vì đi du lịch mà ăn lượng lớn. Việc thay đổi khẩu phần quá nhanh, thức khuya, uống ít nước và ăn không đúng giờ có thể cùng lúc làm triệu chứng xuất hiện.

Rối loạn tiêu hóa mùa hè cần kiểm tra khi nào?

Không phải mọi thay đổi tiêu hóa trong mùa hè đều nguy hiểm. Ăn uống thất thường có thể khiến một người đi ngoài khác ngày thường trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, triệu chứng kéo dài hoặc tăng dần cần được chú ý.

Tiêu chảy và nôn có thể làm mất nước nhanh, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Khát nhiều, khô miệng, tiểu ít, mệt lả hoặc chóng mặt có thể gợi ý cơ thể đang thiếu nước. Nếu không thể uống được vì nôn liên tục, người bệnh cần được đánh giá sớm.

Nhìn chung, thói quen ăn uống mùa hè tốt cho hệ tiêu hóa không nằm ở việc chỉ chọn thực phẩm mát hay tránh hoàn toàn món lạnh. Một chế độ ăn cân đối, đủ nước, đúng giờ, khẩu phần vừa phải và an toàn trong chế biến, bảo quản mới là nền tảng quan trọng. Khi hiểu rõ cơ thể và duy trì những nguyên tắc này, bạn có thể tận hưởng mùa hè thoải mái hơn mà không cần kiêng khem quá mức.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác.