Ung thư gan: Nguyên nhân và những thông tin cần biết

Trong nhóm các bệnh lý ác tính tại đường tiêu hóa, ung thư gan là tình trạng bệnh lý nguy hiểm với tỷ lệ tử vong đứng hàng đầu trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Bệnh khởi phát khi các tế bào gan bị đột biến trong cấu trúc DNA, dẫn đến sự tăng sinh mất kiểm soát và hình thành nên các khối u ác tính. Những khối u này có khả năng xâm lấn các mô lân cận và di căn đến các cơ quan xa trong cơ thể.

Mời bạn đọc cùng cố vấn chuyên môn PGS TS BS Phạm Hồng Vân đọc bài viết dưới đây để biết thêm nhiều thông tin hữu ích hơn nữa.

• Chức năng gan kém: Dấu hiệu và biện pháp cải thiện
• Bệnh Wilson là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách kiểm soát bệnh
• Gan nhiễm mỡ độ 2: Đặc điểm và phương pháp cải thiện

Phân loại bệnh ung thư gan thường gặp

Ung thư gan nguyên phát

Đây là loại bệnh phổ biến nhất, trong đó khối u hình thành trực tiếp từ các tế bào nhu mô gan. Dạng thường gặp nhất của nhóm này là Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC), chiếm khoảng 80% tổng số ca mắc. Ngoài ra còn có ung thư đường mật xuất phát từ các ống dẫn mật trong gan.

Ung thư gan thứ phát

Hay còn gọi là ung thư di căn gan xảy ra khi các tế bào ung thư từ các cơ quan khác như đại trực tràng, phổi, vú hoặc dạ dày di chuyển theo đường máu hoặc hệ bạch huyết đến cư trú và phát triển tại gan.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây bệnh

Sự hình thành của ung thư gan là một quá trình phức tạp, thường kéo dài nhiều năm dưới tác động của các yếu tố gây viêm mạn tính. Dưới đây là các nhóm nguyên nhân chính dẫn đến sự phát triển của khối u ác tính tại gan.

Nhiễm HBV và HCV

Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra ung thư gan trên toàn cầu. Virus HBV và HCV khi xâm nhập vào cơ thể sẽ gây ra tình trạng viêm gan mạn tính. Quá trình viêm kéo dài liên tục làm tổn thương DNA của tế bào gan, thúc đẩy quá trình đột biến và dẫn đến ung thư. Người nhiễm virus viêm gan B có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 100 lần so với người không nhiễm.

Xơ gan

Đây là tình trạng mô sẹo thay thế cho các mô gan khỏe mạnh, làm đảo lộn cấu trúc bình thường của gan và suy giảm chức năng gan. Xơ gan có thể do nhiều nguyên nhân gây ra như viêm gan virus, rượu bia hay gan nhiễm mỡ.

Khoảng 80% bệnh nhân được chẩn đoán ung thư gan có nền tảng bệnh lý là xơ gan. Khi gan bị xơ hóa, khả năng kiểm soát sự tăng trưởng tế bào bị suy yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho ung thư phát triển.

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Sự gia tăng tỷ lệ béo phì và đái tháo đường đã làm tăng số lượng người mắc gan nhiễm mỡ. Tình trạng viêm gan thoái hóa mỡ (NASH) có thể tiến triển thành xơ gan và cuối cùng là ung thư gan.

Lạm dụng rượu bia

Việc tiêu thụ rượu bia quá mức trong thời gian dài là tác nhân trực tiếp gây tổn thương và hoại tử tế bào gan. Rượu thúc đẩy quá trình xơ gan diễn ra nhanh chóng và làm tăng đáng kể nguy cơ hình thành ung thư gan, đặc biệt khi kết hợp với viêm gan virus.

Mức độ nguy hiểm bệnh gan

Ung thư gan được đánh giá là một trong những loại ung thư có tiên lượng xấu và diễn tiến phức tạp bậc nhất. Sự nguy hiểm của bệnh lý gan này đến từ đặc điểm và sinh lý của gan, cũng như các biến chứng cấp tính đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Không rõ dấu hiệu giai đoạn đầu

Nhu mô gan có khả năng bù trừ chức năng rất lớn, nghĩa là khi một phần gan bị tổn thương, phần tế bào gan lành còn lại vẫn có thể gồng gánh và duy trì hoạt động cơ bản của cơ thể.

Hơn nữa, bên trong nhu mô gan có rất ít dây thần kinh cảm giác, do đó sự phát triển của khối u ác tính thường không gây đau đớn cho đến khi kích thước gan của nó đủ lớn để chèn ép vào bao gan hoặc các cơ quan lân cận. Chính vì vậy, đa số bệnh nhân được chẩn đoán ung thư gan đều đã ở giai đoạn muộn, bỏ lỡ thời gian vàng để can thiệp điều trị hiệu quả.

Tiến triển từ xơ gan

Chức năng gan vốn đã suy yếu do xơ hóa nay lại bị khối u ác tính xâm lấn, dẫn đến tình trạng suy gan diễn tiến nhanh chóng. Bệnh nhân có thể rơi vào tình trạng hôn mê gan do các độc tố (như NH3) không được gan chuyển hóa tích tụ lên não, hoặc bị rối loạn đông máu nghiêm trọng dẫn đến xuất huyết không cầm được.

Vỡ khối u

Các khối u ác tính tại gan thường tăng sinh mạch máu rất mạnh để nuôi dưỡng tế bào ung thư. Khi kích thước quá lớn hoặc chịu tác động ngoại lực, khối u có thể bị vỡ, gây xuất huyết ồ ạt trong ổ bụng (tràn máu phúc mạc). Nếu không được xử lý kịp thời, bệnh nhân sẽ tử vong nhanh chóng do sốc mất máu.

Ngoài ra, khả năng di căn của ung thư gan cũng rất cao. Các tế bào ung thư có thể theo đường máu di chuyển đến phổi, xương, não hoặc hạch bạch huyết, gây đau đớn và suy kiệt cơ thể người bệnh.

Tỷ lệ tử vong của ung thư gan đứng thứ 3 trong các loại ung thư, chỉ sau ung thư phổi và dạ dày, là minh chứng rõ ràng nhất cho mức độ nghiêm trọng của căn bệnh này.

Dấu hiệu nhận biết

Ở giai đoạn khởi phát (giai đoạn sớm), ung thư gan thường diễn tiến âm thầm về triệu chứng. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi mơ hồ, chán ăn hoặc đầy bụng nhẹ, khiến họ dễ nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường.

Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn muộn, các triệu chứng trở nên rõ rệt hơn do sự suy giảm chức năng gan và sự chèn ép của khối u:

• Đau hạ sườn phải: Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội do vỏ bao gan bị căng giãn.
• Vàng da, vàng mắt: Do tắc nghẽn đường mật hoặc suy giảm chức năng chuyển hóa bilirubin của tế bào gan.
• Chướng bụng (cổ trướng): Do dịch tích tụ trong khoang bụng vì tình trạng xơ gan và giảm albumin máu

Bên cạnh đó, các dâu hiệu như nước tiểu sẫm màu và phân bạc màu, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, cơ thể suy kiệt cũng là các dấu hiệu nên được chú ý sớm và đánh giá theo dõi.

Biện pháp phòng ngừa bệnh gan

Tiêm vắc-xin phòng viêm gan B là biện pháp phòng ngừa tiên quyết và hiệu quả nhất. Đối với viêm gan C, hiện chưa có vắc-xin nhưng đã có thuốc điều trị khỏi hoàn toàn, người bệnh cần được phát hiện và điều trị sớm để tránh dẫn đến xơ gan.

Hạn chế tiêu thụ rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, tránh ăn thực phẩm nấm mốc là những thay đổi lối sống cần thiết. Đặc biệt, những người thuộc nhóm nguy cơ cao (nhiễm viêm gan B/C mạn tính, xơ gan, gia đình có người mắc ung thư gan) cần thực hiện tầm soát định kỳ 6 tháng/lần bằng siêu âm và xét nghiệm AFP.

Việc phát hiện các bất thường ở giai đoạn sớm khi khối u ác tính còn nhỏ sẽ mang lại cơ hội điều trị khỏi bệnh rất cao.

Ung thư gan là một thách thức lớn của y học hiện đại, nhưng không phải là không thể phòng ngừa và kiểm soát. Việc hiểu rõ nguyên nhân xuất phát từ virus viêm gan, rượu bia và tình trạng xơ gan sẽ giúp mỗi cá nhân có ý thức chủ động bảo vệ sức khỏe lá gan của mình. Sự cảnh giác trước các dấu hiệu bất thường và tuân thủ lịch tầm soát định kỳ chính là chìa khóa để ngăn chặn sự tiến triển của căn bệnh nguy hiểm này.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về vấn đề sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.