Đi ngoài phân lỏng có bọt: Đặc điểm, nguyên nhân và hướng xử lý

Đi ngoài phân lỏng có bọt chủ yếu do cơ thể không thể hấp thu các chất dinh dưỡng, đặc biệt là đường và tinh bột, dẫn đến việc vi khuẩn đường ruột phân giải chúng và tạo ra một lượng khí gas lớn. Tình trạng này gây mất nước nhanh chóng và làm cạn kiệt điện giải.

Phương pháp ưu tiên là uống dung dịch bù nước Oresol, ngừng tiêu thụ toàn bộ các chế phẩm từ sữa, đồ ngọt và chuyển sang ăn các loại thực phẩm nhạt, dễ tiêu hóa như cháo trắng, chuối chín.

• Carbohydrate có phải là đường và có công dụng gì?
• Chế độ ăn BRAT là gì? Lợi ích gì cho người bị tiêu chảy?
• Nguyên nhân gây tiêu chảy ở người lớn?

Cố vấn chuyên môn TS BS CKII Nguyễn Thị Thanh Hương – Chủ nhiệm khoa Lão Bệnh viện Y học cổ truyền Quân đội Trung Ương

Đặc điểm đi ngoài phân lỏng có bọt

Phân lỏng có bọt mang những đặc điểm rất khác biệt so với các rối loạn bài tiết hay bệnh tiêu hóa khác.

Biểu hiện vùng bụng

Vùng bụng luôn trong trạng thái căng trướng, tức nặng. Lượng khí gas di chuyển liên tục bên trong ống tiêu hóa tạo ra những tiếng sôi ọc ọc rất lớn. Người bệnh liên tục bị những cơn đau quặn thắt ở vùng bụng dưới, cảm giác thôi thúc đi vệ sinh đến rất gấp gáp và phải xì hơi liên tục để giải tỏa áp lực bên trong đại tràng.

Mùi vị chua gắt hoặc hôi tanh

Nếu bọt sinh ra do lượng thức ăn chứa nhiều đường và tinh bột bị vi khuẩn lên men, phân sẽ bốc mùi chua gắt rất đặc trưng, giống như mùi của đồ ăn bị ôi thiu lâu ngày. Trường hợp nguyên nhân xuất phát từ việc nhiễm ký sinh trùng hoặc rối loạn tiêu hóa chất béo, phân sẽ có mùi hôi tanh nồng nặc, vô cùng khó chịu và đôi khi xuất hiện lớp váng mỡ bóng nhẫy trên mặt nước.

Hình thái bọt khí và độ nổi

Chất thải tiết ra có dạng lỏng, nhão hoặc hoàn toàn là nước, trên bề mặt nổi rất nhiều bong bóng khí nhỏ li ti giống như bọt xà phòng hoặc bọt bia. Do chứa một lượng lớn khí gas bị mắc kẹt bên trong, cấu trúc phân trở nên rất nhẹ. Khi rơi xuống bồn cầu, phân thường không chìm xuống đáy mà nổi bồng bềnh trên mặt nước.

Nguyên nhân gây đi ngoài phân lỏng có bọt

Sự hình thành bọt trong phân là kết quả của phản ứng kết hợp giữa chất lỏng và khí gas. Dưới đây là các tác nhân chính dẫn đến sự xáo trộn này trong đường ruột.

Hội chứng không dung nạp Lactose

Lactose là một loại đường có sẵn trong sữa bò tươi, phô mai và bơ. Cơ thể cần một loại enzyme mang tên lactase ở ruột non để tiêu hóa loại đường này. Ở những người mắc hội chứng không dung nạp lactose, đường lactose không được hấp thu sẽ bị đẩy thẳng xuống đại tràng.

Tại đây, vi khuẩn đường ruột tấn công và lên men lượng đường này, sinh ra khí hydro và carbon dioxide. Lượng khí gas khổng lồ hòa trộn với lượng nước bị kéo vào lòng ruột tạo ra tình trạng tiêu chảy sủi bọt, đầy hơi và đau quặn bụng chỉ sau 30 phút đến 2 giờ sau khi uống sữa.

Nhiễm ký sinh trùng

Giardia là một loại ký sinh trùng đơn bào thường lây nhiễm qua nguồn nước uống chưa đun sôi, thức ăn bẩn hoặc lây từ người sang người. Khi xâm nhập vào ruột non, chúng bám chặt vào lớp niêm mạc, làm hỏng các vi nhung mao và ngăn chặn hoàn toàn khả năng hấp thu chất béo, chất bột đường của cơ thể.

Đặc trưng việc nhiễm ký sinh trùng Giardia là các đợt đi ngoài phân lỏng nhiều nước, bọt nổi sủi trắng, phân bóng mỡ và có mùi hôi cực kỳ nghiêm trọng.

Kém hấp thu chất tạo ngọt nhân tạo

Fructose là loại đường tự nhiên có nhiều trong các loại trái cây như táo, lê, dưa hấu và mật ong. Các chất tạo ngọt nhân tạo (như sorbitol, xylitol) thường có mặt trong kẹo cao su không đường, nước ngọt ăn kiêng. Đường ruột của con người có giới hạn trong việc hấp thu các loại đường này. Khi tiêu thụ quá mức, lượng đường dư thừa sẽ di chuyển xuống ruột già, trở thành thức ăn cho vi khuẩn lên men, trực tiếp tạo ra khí gas và gây đi ngoài lỏng có bọt.

Bệnh Celiac

Ở những người mắc bệnh Celiac, hệ miễn dịch sẽ phản ứng thái quá khi cơ thể nạp gluten, tự động tấn công và phá hủy lớp niêm mạc ruột non. Bề mặt ruột bị tổn thương nghiêm trọng sẽ mất đi khả năng hấp thu mọi loại chất dinh dưỡng. Thức ăn thô trôi tuột xuống đại tràng sẽ bị vi khuẩn phân hủy mạnh mẽ, sinh ra khí gas, làm phân lỏng nát, nổi bọt và người bệnh gầy sút cân nhanh chóng.

Hướng dẫn xử lý và phục hồi đường ruột

Cắt đứt nguyên nhân gây lên men và bù đắp lượng nước đã mất là hai nguyên tắc cơ bản nhất để xử lý tình trạng phân lỏng sủi bọt, giúp hệ tiêu hóa ổn định trở lại.

Bổ sung và bù nước Oresol

Ngay khi xuất hiện các triệu chứng đi ngoài phân lỏng có bọt, việc bổ sung nước lọc thông thường là chưa đủ. Người bệnh cần mua dung dịch Oresol, pha đúng tỷ lệ nước theo hướng dẫn in trên bao bì.

Nên uống rải rác từng ngụm nhỏ trong suốt cả ngày để cơ thể kịp thời hấp thu. Oresol sẽ giúp bù lại chính xác lượng muối và khoáng chất đã mất, ngăn ngừa tình trạng kiệt sức, hoa mắt chóng mặt. Tuyệt đối không pha Oresol đặc hơn hoặc loãng hơn tỷ lệ quy định vì sẽ làm mất tác dụng của dung dịch.

Loại trừ các thực phẩm gây bệnh

Nếu triệu chứng xuất hiện ngay sau bữa ăn, cần rà soát lại thực đơn và lập tức loại bỏ các tác nhân gây kích ứng. Ngừng uống toàn bộ các loại sữa bò tươi, phô mai, bơ động vật. Cắt giảm các loại trái cây quá ngọt, kẹo cao su không đường, nước ngọt có ga và các thực phẩm chứa lúa mì.

Việc ngừng cung cấp các loại đường không thể hấp thu sẽ cắt đứt nguồn thức ăn của vi khuẩn, từ đó lượng khí gas sẽ ngừng sinh ra, bọt trong phân cũng sẽ tự động biến mất.

Chế độ ăn mềm, dễ tiêu hóa

• Ưu tiên các món ăn giàu tinh bột dễ tiêu hóa, ít chất xơ cặn bã như cháo trắng, cơm nát, bánh mì nướng, chuối chín và sốt táo. Các thực phẩm này có khả năng hút bớt lượng nước dư thừa trong đại tràng, giúp phân nhanh chóng đặc lại và thành khuôn.
• Các bữa ăn nên được chia nhỏ làm nhiều lần trong ngày, thức ăn cần nấu chín nhừ và ăn khi còn ấm nóng để giảm tải áp lực nhào trộn cho dạ dày.

Một số điều cần lưu ý

• Kiêng đồ ăn chiên rán ngập dầu mỡ, đồ ăn nhanh vì chất béo cực kỳ khó phân giải khi đường ruột đang yếu.
• Không ăn các loại rau sống, gỏi cá, hải sản chưa nấu chín kỹ để phòng ngừa nhiễm thêm ký sinh trùng.
• Loại bỏ các loại gia vị cay nóng như ớt, tiêu, mù tạt và các chất kích thích như bia rượu, cà phê vì chúng gây kích ứng trực tiếp lên bề mặt niêm mạc, làm tăng tốc độ co thắt của ruột.

Dựa trên nguyên lý bồi bổ tỳ vị của Đông y, IBS Tuệ Tĩnh đi sâu vào việc hỗ trợ phục hồi hệ tiêu hóa cho người mắc viêm đại tràng và hội chứng ruột kích thích. Sản phẩm không chỉ làm hỗ trợ làm giảm triệu chứng đầy hơi, chướng bụng mà còn hỗ trợ khắc phục tình trạng phân sống, phân lỏng nát, giúp phân gom thành khuôn chuẩn.

Bảng thành phần gồm 9 thảo dược truyền thống, đảm bảo cơ thể không bị tích nước hay mệt mỏi khi sử dụng lâu dài. Với liều dùng đều đặn 2 viên/lần, ngày 2 lần, người bệnh sẽ dần cảm nhận được đại tràng khỏe lên và chấm dứt hẳn cảm giác mót rặn.

Đi ngoài phân lỏng có bọt cho thấy đường ruột đang gặp khó khăn trong việc phân giải các loại đường, tinh bột hoặc đang bị ký sinh trùng tấn công. Trong hầu hết các trường hợp, việc bù đắp đủ lượng nước Oresol, ngừng các loại sữa, đồ ngọt và duy trì chế độ ăn cháo súp mềm nhạt sẽ giúp hệ tiêu hóa tự cân bằng và hết sủi bọt. Tuy nhiên, tuyệt đối không được chủ quan nếu tình trạng này đi kèm với sốt cao, phân lẫn máu hay các dấu hiệu mất nước kiệt sức.

Nếu bạn cần được tư vấn thêm về tình trạng sức khỏe của mình hoặc tìm sản phẩm hỗ trợ phù hợp, vui lòng liên hệ tổng đài miễn cước 1800 2295 hoặc truy cập website của Dược phẩm Tuệ Tĩnh để đọc thêm nhiều bài viết hữu ích khác về sức khỏe.